شرایط فسخ قرارداد و آثار حقوقی مرتبط با فسخ

انتشار 31 شهریور 1401
مطالعه 17 دقیقه

بسیاری تصور می‌کنند که وقتی کالایی را خریده‌اند و بعد متوجه عیب آن شده‌اند دیگر کاری از دستشان بر نمی‌آید و باید با همان کالای معیوب سر کنند. اما این تصور اشتباه است؛ زیرا در چنین مواردی شما با پشتیبانی قانون مدنی کشور می‌توانید به اختیار خود، قرار داد را فسخ کرده یا مابه‌التفاوت آن را از فروشنده بخواهید.خیارات و راه های فسخ معامله به طور کلی از خیارات فسخ قانونی خیارات فسخ قراردادی و شروط ضمن عقد فسخ در صورتی که هر یک از اینها رعایت نشود یا به موجب قانون حق فسخ برای فرد ایجاد شود مشروط له یا صاحب خیار می تواند با ارسال اظهارنامه و مراجعه به دادگاه معامله را فسخ نماید.

فسخ قرارداد به چه معنا است؟

سوالی که در ابتدا مطح می شود آن است که اصولا فسخ قرارداد به چه معنا است؟ به طور کلی فسخ قرارداد به معنای پایان دادن به یک قرارداد توسط یکی از طرفین یا شخص ثالث است. بنابراین فسخ قرارداد یکی از عواملی است که سبب سلب تعهدات ناشی از قرارداد می شود. با توجه به تعریفی که از فسخ قرارداد ارائه شد، می توان گفت فسخ قرارداد اراده ی یک طرفه در جهت انحلال قرارداد و تعهدات مذکور در آن می باشد. لازم به ذکر است موضوع فسخ قرارداد، مختص عقود لازم است؛ چرا که در عقود جایز هر کدام از طرفین می‌تواند هر زمان که اراده کند، عقد را بر هم بزند.

راه های فسخ قرارداد در قانون مدنی

از دیدگاه قانون مدنی در ماده 396، انواع خیارها برای فسخ معامله 10 مورد است؛ و موارد خیار مجلس، شرط، تاخیر ثمن، رویت و تخلف از وصف، غبن، عیب، تدلیس، تبعیض صفقه، تخلف شرط و خیار حیوان را شامل می‌شود.
بر این اساس، خیار مجلس، اختیاری است که به هر یک از خریدار و فروشنده داده می‌شود تا زمانی که متفرق نشده‌اند و در محل حضور دارند بتوانند معامله را فسخ کنند. این در حالی است که خیار تاخیر از ثمن زمانی کاربرد دارد که فروشنده صبر ایوب ندارد و خریدار در پرداخت ثمن یا همان پول تعلل می‌کند.

در این شرایط است که ماده 402 قانون مدنی به کار می‌آید، این ماده می‌گوید هرگاه فروشنده و خریدار زمانی را برای پرداخت پول مشخص نکرده باشند و 3 روز از تاریخ معامله بگذرد و فروشنده کالا را در اختیار مشتری نگذارد و مشتری هم قیمت جنس را نپردازد، فروشنده حق دارد معامله را فسخ کند.این در حالی است که اگر خریدار ظرف 3 روز ثمن معامله را پرداخت کند دیگر فروشنده حق فسخ ندارد. نکته مهم در این نوع خیار این است که هرگاه کالا از آن دسته اجناسی باشد که در کمتر از 3 روز فاسد می‌شود یا افت قیمت پیدا می‌کند، فروشنده هر زمانی که احساس کرد کالا در حال فساد یا کسر قیمت است می‌تواند معامله را برهم بزند.

حق فسخ در معامله

شاید به جرات بتوان اعلام نمود در تمامى قراردادهاى بیع امروز که در بنگاه‌هاى معاملات ملکى انجام مى‌شود مردم با واژه فسخ روبرو مى‌شوند بدون آنکه ضمن درک مفهوم عرفى از مفهوم حقوقى و آثار آن مطلع باشند. در حقیقت فسخ اختیارى براى یکى از طرفین معامله یا هر دوى آنها در موضوعى خاص مى‌باشد که به شخص اختیار مى‌دهد معامله خود را از ادامه حیات باز دارد.نکاتى در فسخ پیش‌بینى شده در قرارداد و آثار آن داراى اهمیت است از جمله موارد مختصر ذیل که اطلاع جزئى از آنها مى‌تواند در حفظ حقوق مردم موثر باشد:

  1. فسخ اگر در قرارداد پیش‌بینى شود یا داراى مدت معینى شده توسط طرفین است یا مدت در آن پیش‌بینى نشده است. در مورد اول مشخص است که این حق داراى مدت است و اگر از مدت آن بگذرد دیگر شخص حق اعمال فسخ و اجراى آن را ندارد و ثبات قرارداد باقى مى‌ماند و اگر مورد دوم که عدم پیش‌بینى زمان باشد این حق باز نخواهد توانست بدون مدت به حیات خویش ادامه دهد و از نگاه قانون این حق فسخ داراى مدت عرفى مى‌باشد و مدت عرفى را عملکرد مردم در طول زمان و مکان مشخص مى‌نماید و ممکن است این مدت در شهرى 20 روز و در شهرى دیگر چند ماه باشد لذا توصیه مى‌شود با مشورت با کارشناسان از مدت زمان حق اجراى فسخ مطلع شوید و مطمئن باشید که این مواعد طولانى نیست.

  2. از طرفى این نکته هم خالى از لطف نیست که فسخ با یک اراده اجرا مى‌شود لذا به مردم توصیه مى‌شود این حق را در صورت صلاحدید بدون هیچ گونه نیازى به حضور طرف به وسیله ارسال نامه سفارشى یا اظهار نامه اعلام نمایند بسیار به دفاتر وکلا مردم مراجعه مى‌نمایند و بیان مى‌دارند که اعتقاد داشته‌اند جهت اجراى فسخ رضایت یا حضور طرف مقابل هم لازم است و با این استدلال حق خویش را به دست خویش پایمال مى‌نمایند.علیهذا این دو مورد و توجه به اصل مشورت مى‌تواند اسباب تضمین حقوق مردم باشد.

انواع فسخ قرارداد

به طور کلی فسخ قرارداد به دو روش صورت می پذیرد، گاهی با توافق طرفین و گاهی از طریق حکم مستقیم قانون. در ادامه به این موضوع خواهیم پرداخت.

  1. توافق طرفین : طرفین قرارداد می توانند ضمن عقد قرارداد یا خارج از آن برای یک یا هر دو طرف معامله یا شخص ثالث، حق فسخ قرار دهند. این حق فسخ می تواند به شکل شرطی در عقد قرارداد عنوان شود مثل اینکه شخصی ماشینی را به دیگری بفروشد و در آن شرط شود که هر کدام از طرفین یا شخص ثالث هر وقت مایل باشند بتوانند ظرف یک ماه آن معامله را فسخ کنند که طبق ماده 399 قانون مدنی به آن اصطلاحا خیار شرط گفته می شود.

  2. حکم مستقیم قانون : قانون در مواردی برای جلوگیری از ضرری که به طور ناخواسته از قرارداد متوجه یکی از دو طرف معامله است، به طور مستقیم به او حق می دهد که بتواند با فسخ قرارداد از ضرر مذکور جلوگیری کند. مثل اینکه کسی خانه ای اجاره کند و پس از مدتی متوجه شود که خانه معیوب بوده، که در اینجا به استناد مواد 478و479 قانون مدنی حق دارد عقد اجاره را فسخ کند.

فسخ قرارداد

در چه شرایطی می توان یک معامله را فسخ کرد؟

طبق آنچه در ماده 396 قانون مدنی بیان شده است خریدار یا فروشنده می تواند تحت شرایطی قراردادی را که در ابتدا و به هنگام انعقاد غیر قابل فسخ و به هم زدن بودن است را فسخ کند. از جمله شروطی که از آنها با عنوان خیار (اختیار فسخ معامله) یاد می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خیار مجلس: هنگامی که دو نفر قراردادی را می بندند تا زمانی که از هم جدا نشده باشند می توانند معامله را فسخ کنند. در قانون مدنی به این نوع فسخ خیار مجلس گفته می شود.

  • خیار حیوان: اگر چیزی را که مورد معامله قرار می دهیم حیوان باشد مثلا فروشنده یک راس گاو را بفروشد و خریدار در مقابل آن مبلغی پول به فروشنده بدهد از روز معامله به مدت 3 روز خریدار حق فسخ معامله را دارد.

  • خیار شرط: خیار شرط به معنای شرط کردن اختیار فسخ معامله است. به عبارت دیگر گاهی طرفین اختیار فسخ معامله را برای خریدار یا فروشنده یا هر دو در قرارداد ذکر می کنند که در صورت خلف وعده می توان قرارداد را فسخ کرد. به عنوان مثال ممکن است در قرارداد شرط شود خریدار برای مدت یک ماه حق فسخ داشته باشد نتکته مهم این است که در این نوع فسخ حتما باید مدتی را که خریدار حق فسخ دارد مشخص شود و همچنین در این نوع فسخ طرفین معامله می توانند اختیار فسخ معامله را به شخص دیگری واگذار کنند.

  • خیار تاخیر ثمن: وقتی چیزی را که مورد معامله قرار می دهیم یک مال معین باشد یا در حکم مال معین باشد یعنی اشتباه و نظایر آن نباشد مثل اینکه یک خودرو را که صفر نیست بخواهیم بفروشیم در مقابل مبلغی پول وبرای پرداخت مبلغ مذکور یا تسلیم کردن خودرو ،مدت تعیین نشده باشد و خریدار و فروشنده هیچ کدام مورد معامله را به یکدیگر نداده باشد و 3 روز هم از تاریخ قرارداد بگذر و بعد این 3 روز هنوز خریدار مبلغ پول مورد توافق را به فروشنده نداده باشد فروشنده حق فسخ معامله را دارد.

  • خیار رویت و تخلف وصف: اگر طرفین بدون اینکه مورد معامله را دیده باشند از روی وصفی که بیان می شود مبادرت به خرید و فروش کنند و بعدا مشخص شود که مطابق آن تعریف و وصف نیست حق خواهد داشت معامله را به هم بزند.

  • خیار غبن: گاهی اتفاق می افتد که اشخاص در زمان بستن قرارداد از قیمت های عادله آگاهی ندارند اما مجبور به معامله می باشند، در این صورت اگر یکی از طرفین در هنگام معامله غبن فاحش داشته باشد حق خواهد داشت که قرارداد مزبور را به هم بزند. در اکثر مواقع دو طرف معامله می کنند و با توجه به نوسان قیمتها از قیمت واقعی آگاه نبوده اند در این صورت ممکن است یکی ارزان بفروشد یا دیگری گرانتر از قیمت عادله خریداری کند در این صورت طرف مغبون شده است.

  • خیار عیب: هنگامی که در حین قرارداد در مورد معامله عیبی بوده و طرف مقابل از آن بی اطلاع باشد طرفی که مال معیوب را دریافت کرده است حق فسخ عامله خواهد داشت.

  • خیار تدلیس: هنگامی که فروشنده یا خریدار مال خود را بهتر از آنچه که هست نشان دهد و طوری رفتار کند که قیمت مال در نظر طرف مقابل زیاد شود خریدار می تواند معامله را به هم بزند و در مواردی هم که خریدار به جای پول مال معین را به فروشنده می دهد در این صورت اگر خریدار در آن مال تدلیس کند فروشنده حق فسخ خواهد داشت.

  • خیار شرکت: معلوم شود مقداری از جنس که فروخته شده، مال متعلق به دیگری است که اگر صاحب آن به معامله راضی نشود، خریدار می‌تواند تمام معامله را به هم بزند یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد. همچنین اگر معلوم شود مقداری از چیزی که خریدار به عنوان عوض داده، مال متعلق به دیگری است و صاحب آن راضی نشود، فروشنده می‌تواند تمام معامله را به هم بزند، یا عوض آن مقدار را از خریدار بگیرد.

  • خیار تخلف شرط: گاه در معامله علاوه بر اصل معامله شرطی آورده می شود در صورتی که یکی از طرفین از این شرط ضمن معامله تخلف و تخطی کند طرف دیگر حق فسخ معامله را خواهد داشت .

فسخ قرارداد

پرداخت ضرر و زیان ناشی از فسخ معامله

یکی از قیودی که در قولنامه‌ ها، چه برای اجاره‌ی یک ملک و چه فروش و خرید خانه و یا اموال دیگر ذکر می‌شود، این است که اگر هر یک از طرفین بنا به دلیلی به ‌جز آنچه در بالا به آن‌ها اشاره شد مایل به فسخ قرارداد باشند، باید به ‌طرف مقابل ضرر و زیان بدهد. مبلغ این ضرر و زیان مقدار مشخصی نبوده و معمولاً به‌ صورت کاملاً توافقی و البته منصفانه عددی برای آن تعیین می‌شود که طرف درخواست‌کننده با پرداخت آن می‌تواند قرارداد را فسخ کند. با این حال، در اغلب موارد در قولنامه‌ها این موضوع ذکر می‌شود و برای آن مبلغی تعیین می‌شود که موجب تضمین معامله باشد.

نحوه فسخ قرارداد

  • تصمیم به فسخ توسط هر دو طرف قرارداد در صلح و آرامش و بدون نیاز به مراجع قانونی

  • فسخ قرارداد توسط یکی از طرفین و صدور حکم توسط دادگاه

موارد مقدور نبودن فسخ

  • اطلاع خریدار از عیب و ایراد مورد معامله در هنگام عقد قرارداد

  • رضایت خریدار مبنی بر عیوب موجود در مورد معامله

  • شرط عدم باز پس دادن و یا باز پس گیری مال در هنگام معامله

فسخ معامله ملک

چنانچه عبارت (اسقاط کافه خیارات) در قرارداد ذکر نشود، طرفین حق فسخ قرارداد را بنابه دلایل موجه و قانونی خواهند داشت.
مطالعه قرارداد عقد شده، توسط طرفین قرارداد به منظور اطلاع از تمام مفاد قرارداد ضروری است.

فسخ قرارداد پیش فروش ملک

در صورت عدم مطابقت ملک تحویل داده شده با خصوصیات ذکر شده در قرارداد پیش فروش، خریدار حق فسخ قرارداد را خواهد داشت.
برای مثال: کم یا زیاد بودن مساحت ملک تحویلی بیش از 5 درصد از مورد توافق
نکته: در صورت مازاد بودن مساحت ملک تا 5 درصد، خریدار حق فسخ نخواهد داشت و مجبور به پرداخت قیمت مقدار مازاد خواهد بود.

فسخ قرارداد اجاره

موارد فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر:

  • مشخص شدن ایرادات ملک بعد از عقد قرارداد

  • عدم انجام تعهدات ذکر شده در قرارداد از جانب موجر(برای مثال تعهد بر رفع ایرادات ملک قبل از تحویل)

  • بروز اتفاقات بر ملک که منجر به سخت بودن شرایط زندگی در آنجا شود.

موارد فسخ اجاره توسط موجر:

  • دیرکرد 4 ماهه در پرداخت اجاره بها توسط مستاجر

  • استفاده از ملک اجاره شده متفاوت با توافق انجام شده بین طرفین

  • مشخص شدن عدم واجد شرایط بودن مستاجر بنابه شرایط ذکر شده توسط موجر، بعد از عقد قرارداد (برای مثال موجر شرط تاهل مستاجر را داشته باشد و بعد از عقد قرارداد خلاف آن ثابت شود.)

نکات مهم و قابل توجه

  • چنانچه موجر ایرادات مشخص شده ملک بعد از عقد قرارداد را رفع نماید، مستاجر حق فسخ قرارداد نخواهد داشت.

  • فسخ قرارداد اجاره توسط موجر و درخواست تخلیه ملک، پیش از موعد مقرر، تنها در صورت شرط ضمن عقد امکان پذیر خواهد بود.

  • در صورت تخلیه پیش از موعد توسط مستاجر یا تحویل توسط موجر، باید 1 تا 2 قبل به یکدیگر اطلاع دهند.

  • اهلیت (داشتن عقل و هوش کافی)، اراده و رضایت فسخ کننده، سه شرط اصلی فسخ است.

  • در صورت عدم تعیین ضرر و زیان فسخ، پرداخت خسارت ناشی از فسخ به طرف دیگر، طبق توافق طرفین خواهد بود.

موارد حق بر هم زدن معامله توسط خریدار و فروشنده

حق به هم زدن معامله را «خیار» می گویند و خریدار و فروشنده در یازده صورت می توانند معامله را به هم بزنند:

  • آن که از مجلس معامله متفرّق نشده باشند و این خیار را «خیار مجلس» می گویند.

  • آن که مغبون شده باشند «خیار غبن»

  • در معامله قرارداد کنند که تا مدت معینی هر دو یا یکی از آنان بتوانند معامله را به هم بزنند «خیار شرط».

  • فروشنده یا خریدار، مال خود را بهتر از آن چه هست نشان دهد و طوری کند که قیمت مال در نظر مردم زیاد شود «خیار تدلیس».

فروشنده یا خریدار شرط که که کاری انجام دهد، یا شرط کند مالی را که می دهد طور مخصوصی باشد و به آن شرط عمل نکند که در این صورت، دیگری می تواند معامله را به هم بزند «خیار تخلف شرط».

  • در جنس یا عوض آن عیبی باشد «خیار عیب».

نظریه شماره 5954/7 مورخ 5/11/1370: «فسخ معامله، ملازمه با اعلام آن به طرف مقابل دارد.»

سؤال: در مواردی که برای احد از طرفین معامله به دلیل غبن یا عیب در مبیع، خیار فسخ معامله به وجود آید آیا ضرورت دارد که به طرف مقابل فسخ معامله را اعلام نماید به عبارت دیگر آیا عدم اعلام فسخ معامله مانع از اعمال خیار فسخ هست یا خیر؟

نظریه اداره کل حقوقی قوه قضائیه

به موجب ماده 449 قانون مدنی فسخ به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید حاصل می‌شود، بنابراین از ماده فوق‌الذکر و ماده 69 قانون ثبت اسناد و املاک کشور چنین استنباط می‌گردد که فسخ معامله باید به طرف اعلام شود و کسی که مدعی فسخ معامله است ضرورت دراد که اراده خود مبنی بر فسخ معامله را به طرف دیگر معامله اعلام نماید.

  • معلوم شود مقداری از جنسی را که فروخته اند، مال دیگری است، که اگر صاحب آن به معامله راضی نشود، خریدار می تواند معامله را به هم بزند1یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد و نیز اگر معلوم شود مقداری از چیزی را که خریدار عوض قرار داده، مال دیگری است و صاحب آن راضی نشود2، فروشنده می تواند معامله را به هم بزند3، یا عوض آن مقدار را از خریدار بگیرد4 «خیار شرکت5».

  • فروشنده خصوصیات جنس معینی را که مشتری ندیده به او بگوید، بعد معلوم شود طوری که گفته نبوده است، که در این صورت مشتری می تواند معامله را به هم بزند و نیز اگر مشتری خصوصیات عوض معینی را که می دهد بگوید، بعد معلوم شود طوری که گفته نبوده است، فروشنده می تواند معامله را به هم بزند «خیار رؤیت».

  • مشتری پول جنسی را که نقد خریده، تا سه روز ندهد و فروشنده هم جنس را تحویل ندهد که اگر مشتری شرط نکرده باشد که دادن پول را تأخیر بیندازد (و شرط تأخیر جنس هم نشده باشد) ، فروشنده می تواند معامله را به هم بزند ولی اگر جنسی را که خریده مثل بعضی از میوه ها باشد که اگر یک روز بماند ضایع می شود، چنانچه تا شب پول آن را ندهد و شرط نکرده باشد که دادن پول را تأخیر بیندازد (و شرط تأخیر جنس هم نشده باشد)، فروشنده می تواند معامله را به هم بزند «خیار تأخیر».

  • حیوانی را خریده باشد، که خریدار تا سه روز می تواند معامله را به هم بزند «خیار حیوان».

  • فروشنده می تواند جنسی را که فروخته تحویل دهد، مثلاً اسبی را که فروخته فرار نماید که در این صورت مشتری می تواند معامله را به هم بزند «خیار تعذّر تسلیم».

اولین مرحله فسخ، ارسال اظهارنامه

شاید برای شما هم اتفاق افتاده باشد که کالایی را خریداری کردید و بعد از اینکه آن را به خانه آوردید متوجه شدید که با کالایی که در فروشگاه دیده‌اید متفاوت است، در چنین شرایطی به علت داشتن خیار شرط که در قرار داد امضا کرده‌اید، می‌توانید قرار داد را فسخ کنید.

به این صورت که در اولین قدم با استناد بر ماده 156 آیین دادرسی مدنی، برای طرف مقابل یک اظهار نامه می‌فرستید. به تبع آن و بر اساس نوع مالی که خریداری کرده‌اید که جز اموال منقول است، در دادگاه‌های عمومی حقوقی اقامه دعوا می‌کنید و علاوه بر اینکه در محل اقامت خوانده می‌توانید اقامه دعوا کنید، در محلی که عقد منعقد شده و همچنین در محل انجام تعهد نیز می‌توانید این کار را انجام دهید.اما توجه داشته باشید این عمل فقط در پایتخت امکان‌پذیر است و در شهرستان‌ها به علت وجود یک حوزه قضایی فقط در همان حوزه اقامه دعوا می‌شود. برای مثال اگر قراردادی در شرق تهران منعقد کرده باشید و کالا را در غرب تهران تحویل گرفته باشید و محل زندگی خوانده در شمال تهران باشد، در هر سه مکان امکان اقامه دعوا دارید.

بنابراین با ارسال اظهار نامه برای خوانده او را آگاه می‌کنید که تخلف از شرطی وجود دارد و من قصد دارم بر علیه شما اقامه دعوا کنم و به همین علت به شما مهلت می‌دهم تا قبل از اقامه دعوا قرار داد را فسخ کرده و پول مرا به من برگردانید. اما در این جا حتما توجه داشته باشید که اگر در هنگام عقد قرار داد خیارها از طرفین ساقط شده باشد، طرفین نمی‌توانند ادعایی داشته باشند.

فسخ قرارداد

ورود به مرحله فسخ قرارداد

قدم بعدی این است که به دادگستری حوزه‌ای که می‌توانید اقامه دعوا کنید رفته و دادخواست ارایه می‌دهید، بعد از آن تشریفات رسیدگی انجام می‌شود. اگر ارزش مالی که خریداری کرده‌اید زیر 5 میلیون تومان باشد، پرونده شما در شورای حل اختلاف همان حوزه و اگر ارزش آن بالای 5 میلیون تومان باشد در دادگستری آن حوزه بررسی خواهد شد.

توجه داشته باشید که پرونده شما حقوقی است و برای متخلف مجازات ندارد، اما اگر پرونده شما به مرحله اجرایی برسد، ممکن است توام با اعمال ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی باشد، که مقرر کرده است: هرکس محکوم به پرداخت مالی به دیگری شود، چه به صورت استرداد عین یا قیمت یا مثل آن یا ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و آن را تادیب ننماید، دادگاه او را الزام به تادیه کرده و چنانچه مالی از او در دسترس باشد آن را ضبط و به میزان محکومیت از مال ضبط شده استیفاء می‌کند، در غیر این صورت بنا به تقاضای محکوم‌له، ممتنع را در صورتی که معسر نباشد تا زمان تادیه حبس خواهد کرد.
در صورتی که در قراردادهای معوض، یکی از طرفین تعهدات قراردادی خود را اجرا نکند، در قانون مدنی حکم عام و صریحی وجود ندارد که متعهد له به استناد آن بتواند عقد معوض را فسخ کند و خود را از تعهداتی که متقابلا متقبل شده آزاد نماید.

چنین حق فسخی در موارد خاص از جمله خیار تأخیر ثمن، تخلف از شروط ضمن عقد، خیار تفلیس، اجاره و مزارعه مورد قبول قرارگرفته است. بحث مورد نظر در این مقاله آن است که آیا می‏توان از تحلیل مواد قانونی و نظریات فقهی به این نتیجه رسید که چنانچه در قراردادهای معوض، یکی از طرفین از انجام تعهد سربازند، طرف دیگر می تواند معامله را فسخ کند و خود را از انجام تعهدات خود آزاد نماید؟ به نظر می رسد که این حق فسخ، هم از دیدگاه فقهی و هم از دیدگاه حقوقی به شرح زیر قابل توجیه است:

نخست آن که قانونگذار حق فسخ را در مورد تخلف از شروط ضمن عقد که جنبه فرعی دارد پذیرفته است؛ دوم آن که این حق فسخ ناشی از ارتباطی است که در عقود معوض بین عوض و معوض وجود دارد؛ سوم آن که پذیرش این حق فسخ، حقوق ایران را به کشورهای پیشرفته و اسناد بین المللی که این حق را پذیرفته اند نزدیک می کند.همچنین طبق مقررات حقوق ایران، در صورتی می توان قرارداد را فسخ کرد که اجبار متعهد به انجام تعهد، امکان پذیر نباشد.

لطفا امتیاز خود را ثبت کنید
1 5
  ارسال به دوستان:

نظرات و دیدگاه های کاربران
سوال یا دیدگاه شما
اختیاری
اختیاری (نمایش داده نخواهد شد)
ضروری
آخرین بازدید های شما