جرم تخریب اموال عمومی و خصوصی چیست؟

انتشار 30 شهریور 1401
مطالعه 9 دقیقه

با توجه به قانون و شرع مقدس هیچکس حق ضرر به غیر را ندارد و اگر شخصی به اموال و دارای دیگران آسیب برساند یا نسبت به آنها تجاوز و تعرضی نماید باید در مقام پاسخگویی حاضر شود و مجازات گردد و در صورتی که چنین مواردی رخ دهد جرم تخریب اتفاق افتاده است در این مقاله با این جرم و مجازات آن آشنا میشویم.

جرم تخریب اموال عمومی و خصوصی چیست؟

جرم تخریب چیست؟

تخریب در لغت به معنای از بین بردن و در معنای گسترده تر یعنی ویران کردن و ایجاد آسیب و صدمه زدن به اموال عمومی و شخصی است که اصولا با ترس همراه است. بنابراین یکی از جرایم علیه اموال اشخاص می باشد آنچه مسلم است حمایت از حقوق مالی افراد در جوامع بشری یکی از ملزومات حفظ نظم اجتماعی و اقتصادی است و بالتبع هرجرم یا هر عملی غیر متعارف علیه این حق مالکیت عملی مذموم و از نظر قانون جرم محسوب می‌شود. احترام به حقوق مادی و معنوی افراد همچنین صیانت از این امر لازمه زندگی اجتماعی و اقتصادی است و از جمله جرائم علیه حقوق مالی افراد که بعضاً خواسته یا ناخواسته شخص متجاوز مرتکب می شود و یکی از دعاوی شایع در دادگاههای حقوقی جرم تخریب می‌باشد. اصولاً تخریب یک جرم کیفری است چرا که با سوء نیت و عمد و آگاهی از طرف متجاوز انجام می‌گیرد و بعضاً در مواردی جنبه حقوقی دارد که به تفصیل در مورد هردو جنبه شرح خواهم داد.

در جرم تخریب فرقی ندارد که مال مورد تخریب منقول باشد یا غیرمنقول ، اساساً به هر شئ یا مالی که برای مالک آن دارای ارزش باشد و از طرف شخص دیگری به عمد تخریب شود جرم واقع می گردد. عملا تخریب جزء جرائم عمدی محسوب می شود . همچنین در تخریب فرقی ندارد که کل مال تخریب شده یا بخشی از آن در هر حال ضرر جزئی نیز مورد حمایت قانون و عرف جامعه می‌باشد.

عناصر تشکیل دهنده جرم تخریب

هر عمل مجرمانه بر اساس قانون باید دارای عناصر سه‌گانه باشد. عدم وجود هر یک از این عناصر باعث می‌شود که جرم تکامل نیافته و فرد مجرم شناخته نشود. طبق قوانین جزایی عمل یک فرد زمانی مجرم محسوب می‌شود که دارای عنصر مادی ، قانونی و روانی (معنوی) باشد.

  • “عنصر قانونی” یعنی اینکه عمل یا رفتار انجام شده از نظر قانون جرم شناخته شود.

  • عنصر مادی” رفتار یا عملی را که قانون جرم انگاری کرده فرد خاطی دقیقاً همان عمل را انجام دهد.

  • ” عنصر معنوی” شخص مجرم با قصد واگاهی مرتکب آن عمل شود.

جرم تخریب

آیا شدت تخریب در میزان مجازات آن تاثیر دارد ؟

در جرم تخریب با توجه به اینکه ارزش اموال در معیارهای مختلف دارای یک سطح نمی‌باشند علی القائده میزان تخریب صرفاً در تعیین میزان جبر ضرر آن تاثیرگذار است و گرنه عمل تخریب به هر اندازه که باشد دارای یک حد از مجازات می باشد. پس اگر فردی آینه خودروی شما را به هر طریقی با قصد و سوء نیت تخریب کند همان مجازاتی را خواهد داشت که درفرض آن شخص کل خودرو را تخریب کرده است اما فقط نحوه جبران خسارت هردو عمل تخریب فرق میکند و گرنه مجازات کیفری آن یکسان اعمال خواهد شد.

آیا تخریب غیر عمد جرم محسوب می شود؟

با توجه به اینکه تخریب یک جرم عمدی محسوب می‌شود و لازمه جرم انگاری یک عمل اثبات سوء نیت و مجرمانه فرد می باشد پس در صورتی که به طور مثال شما به طور غیر ارادی یا ناآگاهانه با خودرو روبروی در حین رانندگی تصادف کرده باشید و به خودرو طرف مقابل خسارت وارد شود شما به جرم تخریب محکوم نخواهید شد چون قصد مجرمانه نداشتیه اید پس در این حالت شما صرفا از نظر مدنی و حقوقی مسئول جبران خسارت وارده به طرف مقابل خواهید بود. اما در فرضی که شخصی که با خودروی شما به عمد تصادف کند و قصد تخریب داشته باشد شما میتوانید هم جبران خسارت را مطالبه کنید و هم نسبت به عنوان تخریب شکایت کیفری نمایید.

ادله اثبات جرم تخریب

چون جرم تخریب یک جرم آنی و غیرمنتظره می باشد و معمولاً دلایل اثبات آن هم می‌تواند متعدد باشد از جمله

  1. شهادت شهود.

  2. اقرار خود متهم در مراجع قضایی نیز که دلیل اثبات جرم میباشد.

  3. و یا اینکه علم قاضی می‌تواند به کمک گزارش مراجع انتظامی، تحقیقات محلی، فیلم دوربین، مداربسته و سایر موارد باشد.

توصیه می‌شود برای حفظ ادله و مستندات خود در اسرع وقت با مراجع انتظامی جهت تهیه و ثبت واقعه گزارش داده شود.

مرجع رسیدگی به جرم تخریب

طبق قانون مجازات اسلامی هر جایی که جرم واقع گردیده دادسرا و دادگاه همان محل جرم صالح به رسیدگی می باشد به طور مثال اگر شخصی که ساکن تهران است برای مسافرت به شمال کشور رفته باشد و در اثر نزاع و درگیری خودروی شخصی وی در مازندران تخریب شده باشد دادگاه صالح به رسیدگی به این جرم دادگاه مازندران خواهد بود نه شهر تهران.

مرجع رسیدگی به جرم تخریب

موضوع جرم تخریب

هر مالی که قابلیت تخریب را داشته باشد و مجرم با عمل خود آن را تخریب کند هرچند جزئی باشد جرم تخریب به وقوع می‌پیوندد زیرا مال ممکن است منقول مثل خودروی شما یا غیر منقول مثل ساختمان و یا باغ کشاورزی باشد وممکن است مال جزء اموال شخصی باشد یا جزء اموال دولتی و ملی. بنابراین تفاوتی ندارد که تخریب از کدام نوع باشد.

آیا عدم انجام کار (وظیفه) موجب تحقق جرم تخریب است؟

طبق قانون جرم تخریب عمدی و از اعمالی است که باید به صورت فعل مثبت یعنی عملی انجام شده باشد به طور مثال اگر شما خودروی خود را به شخصی به عنوان امانت بدهید و خودروی شما در محلی باشد که در حال آتش‌سوزی است و امین خودرو شما را جابجا نکند و خودرو تلف شود جرم تخریب صورت نگرفته است و از آنجایی که انجام دادن یک کار و عمل جزء تخریب است خودداری از یک عمل و رفتار امین در زمره جرم دیگری قرار می گیرد نه به عنوان جرم تخریب.

تخریب اموال دولتی و عمومی و مجازات آن

تخریب اموال عمومی با توجه به جنبه عمومی اموال جزء جرایم غیر قابل گذشت می باشد و قانونگذار مجازات سخت تری را برای مجرم در نظر گرفته است به طور مثال قانونگذار در ماده 683 قانون تعزیرات مصوب سال 1375 مقرر کرده که هر نوع تخریب اموال دولتی که توسط سه نفر یا بیشتر انجام گیرد در صورتی که این افراد محارب شناخته نشوند به مجازات حبس از 2 تا 5 سال محکوم خواهند شد و یا در ماده دیگری در قانون تعزیرات مصوب سال 1375 هرکس به افراد عادی تعرض کند و باعث اخلال در نظم و آسایش عمومی می‌شود به حبس از 15 روز تا 6ماه( با توجه به اصلاحیه جدید قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1399 ) محکوم خواهد شد.

تخریب اموال خصوصی و مجازات آن

  • جرم تخریب در قانون مجازات جدید

به طور کلی اموال افراد از نظر قانون جهت تامین نظم اجتماعی و اقتصادی مورد حمایت می باشد و جان، مال، حقوق، مسکن اشخاص، حیثیت و آبروی اشخاص تحت حمایت اصل 22قانون اساسی ایران می‌باشد و در این راستا قانونگذار در ماده 676 و 677 قانون مجازات اسلامی نسبت به اموال خصوصی نیز تخریب را جرم انگاری کرده است و طبق این مواد قانونی هر کس به عمد اموال متعلق به دیگری را تخریب کند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم میشود. اما باید در نظر داشت که با توجه به اصلاحیه جدید قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1399 جرم تخریب اموال خصوصی جزء جرایم “قابل گذشت” شده و از جمله جرایم عمومی حذف شده است. و بالتبع مجازات ماده 676 قانون مجازات اسلامی از شش ماه تا سه سال به سه ماه تا یک سال و نیم کمتر و تقلیل یافته است.

همچنین لازم به ذکر است وقتی جرمی قابل گذشت باشد شاکی از زمان وقوع جرم یا اطلاع از وقوع جرم فقط یک سال وقت دارد طرح شکایت کیفری دارد و اگر بعد از یکسال اقدام کند شکایت کیفری وی رد خواهد شد و قابل رسیدگی نمی باشد.

تخریب توسط اطفال یا دیوانه(مجنون)

اگر تخریب توسط طفل یعنی کسی که به سن بلوغ نرسیده و یا دیوانه انجام گیرد در اینجا لازم است بدانید که نمی‌توان علیه این اشخاص شکایت کیفری مطرح کنیم چرا که طبق قانون صغیر یا دیوانه فاقد مسئولیت کیفری میباشد و در این حالت می توانید جهت جبران خسارت وارده همزمان از طفل و سرپرست او یا سرپرست شخص دیوانه در دادگاه حقوقی طرح دعوای مطالبه خسارت را کنید که دادگاه با تعیین کارشناس و طبق نظریه وی اقدام به صدور رای خواهد نمود.

در قانون مجازات اسلامی چند نوع تخریب جرم انگاری شده است که عبارتند از:

  • تخریب اسناد و نوشته های دولتی؛ ماده 544 و 681 به جرم انگاری تخریب، احراق و تلف کردن اسناد و نوشته های دولتی پرداخته است. مطابق ماده 544 اسناد و نوشته هایی که در اماکن دولتی محفوظ هستند یا به اشخاص و مأمورین رسمی سپرده شده است، تخریب شود مسئولیت آن بر عهده دفتر دار و مباشر ثبت و اشخاصی که به دلیل اهمال ایشان جرم تحقق یافته است بوده و این اشخاص به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم میشوند. مطابق ماده 681 هر کس عالماً دفاتر و قباله‌ها و سایر اسناد دولتی را بسوزاند یا به هر نحو دیگری تلف کند به حبس از دو تا ده سال محکوم خواهد شد.

  • تخریب اموال تاریخی، فرهنگی؛ فصل نهم قانون مجازات اسلامی در مورد تخریب اموال تاریخی، فرهنگی مقررات وضع کرده است.مطابق ماده 558 هر کس ابنیه، اماکن، محوطه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت ‌رسیده است، تخریب کند علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از یک الی ده سال محکوم میشود. مطابق ماده 569 اگر ملک مورد تخریب، ملک شخصی بوده و مالک از ثبت آن به عنوان آثار ملی بی‌اطلاع باشد از‌مجازاتهای مقرر معاف خواهد بود.

  • تخریب و اتلاف اموال و حیوانات؛ قانون مجازات اسلامی در تخریب و اتلاف اموال و حیوانات مقرراتی در فصل بیست و پنجم وضع کرده است. مطابق ماده 677 هر کس عمداً اشیاء منقول و یا غیر منقول متعلق به دیگری را تخریب نماید یا به هر نحو کلاً یا بعضاً تلف نماید و یا از کار اندازد، در صورتی که میزان خسارت ‌وارده یکصد میلیون (100.000.000) ریال یا کمتر باشد به موجب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 99 به جزای نقدی تا دو برابر معادل خسارت‌وارده محکوم خواهد شد و در صورتی میزان خسارت ‌وارده بیشتر از یکصد میلیون (100.000.000) ریال باشد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. مطابق ماده 684 از بین بردن و تخریب محصول، باغ میوه، نخلستان یا محصول دیگری و خشک کردن یا تضییع آن یا از کار انداختن آسیاب دیگری مجازات حبس درجه 6 دارد. مطابق ماده 685 هر کس اصله نخل خرما را به هر ترتیب یا هر وسیله بدون مجوز قانونی از بین ببرد یا قطع نماید به سه تا شش ماه حبس یا از یک‌میلیون و پانصد هزار تا سه میلیون ریال جزای نقدی یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

  • تخریب محیط زیست؛ مطابق ماده 686 هر کس درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز را عالماً عامداً و بر خلاف قانون مذکور قطع یا موجبات از بین رفتن آنها را‌فراهم آورد علاوه بر جبران خسارت وارده حسب مورد به حبس تعزیری از شش ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از سه میلیون تا هیجده میلیون ریال‌ محکوم خواهد شد. مطابق ماده 1 قانون گسترش فضای سبز قطع هر نوع درخت در محدوده قانونی و حریم شهرها بدون‌اجازه شهرداری و در روستاها در هر منطقه که دولت تصویب و آگهی نماید پس از آن بدون اجازه وزارت کشاورزی و منابع طبیعی ممنوع است. مطابق ماده 690 اشخاصی که بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذیصلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی گردد به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم‌می‌شود.

جرم تخریب

لطفا امتیاز خود را ثبت کنید
1 5
  ارسال به دوستان:

نظرات و دیدگاه های کاربران
سوال یا دیدگاه شما
اختیاری
اختیاری (نمایش داده نخواهد شد)
ضروری
آخرین بازدید های شما