از گیاه سپستان چه می دانید؟

انتشار 15 مرداد 1401
مطالعه 5 دقیقه

سپستان گیاهی گلدار از خانواده گل گاو زبان است که در مناطق گرمسیری جهان به ویژه شبه جزیره عربستان می روید. در ایران این گیاه دارویی در استان های جنوبی کشور به ویژه استان هرمزگان می روید. درخت، برگ و میوه گیاه سپستان در جوامع مختلف کاربردهای مهمی دارد و این میوه به دلیل مصارف دارویی شناخته شده است.برای اطلاعات بیشتر درباره این گیاه باماهمراه باشید.

از گیاه سپستان چه می دانید؟

تاریخچه سپستان

بر طبق منابع تاریخی، میو های C. myxa تا همین اواخر جهت طعم قابضی که هنگام تازگی دارد مورد استفاده قرار می¬ گرفت. در نواحی گرمسیری آفریقا، میوه های رسیده به صورت تازه و میوه های کال هم به صورت ترشی یا تازه خورده می¬شوند. همچنین به عنوان طعم دهنده غذایی کاربرد دارند. دانه ها هم خورده می شوند. در مصر، میوه های خشک شده همچنان در مغازه های ادویه فروشی با نام سپستان (sapistan) به فروش می رسد و کاربرد دارویی دارند. در مصر و خاور نزدیک، پالپ¬های (گوشت میوه) دارای موسیلاژ برای ساخت چسب هایی جهت گیرانداختن پرندگان مهاجر به کار می رود.میوه های سپستان به صورت انبوه در مناطق گرمسیری آفریقا، خاور نزدیک، خاور میانه و همچنین (در قرن 18 و اوایل قرن 19) در غرب اروپا جهت سرفه، مشکلات ریوی، التهاب مجرای گوارشی و ادراری مصرف سنتی داشته است. همچنین در آفریقا، پالپ میوه جهت درمان اسهال، اسهال خونی، سل، زخم¬ها، تسکین آبسه و دردهای روماتیسمی و ضد کرم به کار گرفته می شود.

سپستان

مشخصات کلی سپستان

  • گیاه سپستان، گیاهی است درختی که اندام‌های هوایی آن پوشیده از کرک وپرزهای خشن می‌باشد.

  • برگ‌های آن متناوب و بدون گوشوارک بوده بی‌کرک، بیضوی منتهی به دمبرگ بلند، گل‌ها دوجنسی پنج‌پر تشکیل شدهاز 2 برچه پیوسته با گلی قیفی مجتمع بصورت گرزن فاصله‌دار است.

  • میوه های خشک چروکیده و قهوه ای رنگ آن به شکل مخروطی است و از طریق خشک کردن میوه های کروی و زردرنگ آن که در حالت تازه دارای آب و موسیلاژ فراوان است به دست می آید.

  • در سواحل خلیج فارس، جزیره خارک، هند، چین و تایوان می روید.

  • طبع سپستان معتدل و متمایل به تر می‌باشد.

نام شناسی سپستان

  • نام علمی : Cordia myxa

  • نام های دیگر : سبستان، سگ پستان، سجبستان

ترکیبات شیمیایی سپستان

برگ و میوه سپستان حاوی آلکالوئیدهای پیرالوزیدین، کومارین ها، ساپونین ها، ترپن ها و استرول ها است. در برگ ها مقدار بالایی کروم هم وجود دارد.مواد مهم روغن دانه ها اسیداولئیک، اسیدلینولئیک، اسیدبِهِنیک، اسیدآراشیدیک، اسیداستئاریک و اسیدپالمیتیک است. موسیلاژ میوه، بین 13-3 درصد و قابل توجه است.

سپستان

شرایط کاشت و نگهداری از سپستان

کردیا یا سپستان از طریق بذر و قلمه تکثیر می‌شود. در کشت بذری ابتدا یک گلدان آماده کنید و آن را با خاک مناسب پر کنید، سپس بذر گیاه را به مدت 24 تا 48 ساعت در آب ولرم خیس کنید، سپس بذر گیاه را از آب خارج کنید و در عمق مناسب بکارید و روی آن را با لایه نازکی از خاک و کود نرم بپوشانید و گیاه را آبیاری کنید و تا زمان جوانه زنی آن را مرطوب نگه‌دارید، پس از گذشت مدتی بذر گیاه جوانه می‌زند و شروع به رشد می‌کند. زمانی که گیاه رشد کرد و به حد معینی از رشد رسید طوری که جابجایی باعث از بین رفتن گیاه نشود آن را به زمین اصلی منتقل کنید. رشد آسانی دارد.

  • ارتفاع: ارتفاع این گیاه بسته به شرایط اقلیمی متغیر و بین 5 تا 10 متر و گاها بیشتر نیز می‌باشد.

  • فاصله کاشت بذر: فاصله کاشت بین 3 تا 5 متر می‌باشد.

  • عمق کاشت بذر: عمق کاشت بذر 1 سانتیمتر می‌باشد.

  • خاک مناسب رشد: خاک های لومی، رسی، عمیق و سبک شنی مناسب می‌باشد.

  • دمای مورد نیاز: برای رشد دمای مناطق گرمسیری را می‌پسندد. دمای بین 23 تا 33 درجه سانتی گراد مناسب می‌باشد.

  • زمان گلدهی: گلدهی این گیاه فصل بهار می‌باشد.

  • مقدار آبدهی: به آبیاری کم و مرطوبی نیاز دارد.

  • نور: از گیاهان آفتاب دوست می‌باشد که برای رشد به نور زیاد خورشید و آفتاب نیمه سایه نیاز دارد.

خواص سپستان

از جمله خواص دارویی این گیاه میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

خواص سپستان برای گلودرد

یکی دیگر از خواص این گیاه جهت درمان گلو درد می باشد بدین منظورمیوه، برگ و ریشه این گیاه سرماخوردگی، گلو درد و مشکلات سوء هاضمه را برطرف می نماید.

خواص سپستان جهت رفع سوزاک

پیش از اختراع آنتی بیوتیک ها کسانی که مبتلا به سوزاک می گردیدند همراه استفاده از داروی اصلی سوزاک که امروزه نیز برتری آن بردیگر داروها ثابت گردیده است برگ های تازه سپستان را شب در آب خنک خیس می نمودند و صبح آنرا کوبیده و عصاره اش را ناشتا میل می کردند و از لعاب آن می خوردند و از لعاب دانه آن هم با آب دزدک در لوله های ادرار وارد می نمودند در درمان سوزاک به داروی اصلی کمک می کرده است اما داروی اصلی سوزاک های کهنه داروئی می باشد که با آبلیمو و تخم مرغ تهیه می گردد.

خواص سپستان جهت درمان تب

میوه سپستان در درمان تبهای گرم مزاج صفراوی با سایر داروها بسیار توصیه می گردد.

خواص سپستان جهت رفع سرفه

برای کاهش سرفه از دم کرده گیاه سپستان مصرف نمایید.کسانی که ریه هایشان خشک و خشن گردیده و سرفه های خشک می کنند و اشخاصی که تارهای صوتی شان باد نموده و صدایشان گرفته و افرادی که مرتب تشنه می گردند می توانند میوه این گیاه را در دهان قرار داده ومک بزنند و یا خیسانده و از مایع آن کم کم میل نمایند یا به هر دو روش مصرف کنند.

دیگر خواص سپستان

از آنها به عنوان ضد حشره و به عنوان ضد انگلی در پمادها ، به عنوان مثال در برابر شپش ها و کنه های گال استفاده می شد . به دلیل احتمال درماتیت تماسی آلرژیک ، استفاده از پماد از نظر پزشکی ایمن نیست. علاوه بر این ، فروکت لاوری برای گاوهای شیری در برابر بیماری های پستان و به عنوان شتر برای گاوها و خوک ها تجویز می شود.روغن لورن توده ای کره ای و کره ای است که در دمای 30 درجه سانتی گراد ذوب می شود و با فشار دادن میوه های خلیج گرم و خرد شده بدست می آید. روغن سپستان را می توان با تقطیر برگ نیز بدست آورد. از 95 درصد روغن چرب و 5 درصد روغن اساسی تشکیل شده است. روغن لورن برای مالش به صورت دارویی استفاده می شود ، برای کبودی ، رگ به رگ شدن و شکایات روماتیسمی و هماتوم استفاده می شود . در اسب ، مالش بیش از حد خون روی سم باعث رشد شاخ می شود.


موارد منع مصرف سپستان

اگرچه در متن بالا در خصوص این گیاه خواص زیادی را بر شمردیم. اما استفاده از این گیاه و میوه آن نیازمند توجه و دقت است چرا که موارد منع مصرف درخصوص این میوه نیز وجود دارد.

  • مصرف زیاد سپستان مضر معده است و کبد را ضعیف می‌کند، لذا سرد مزاج‌ها باید با برگ گل سرخ و سایرین با عناب بخورند.

روش مصرف سپستان

ریشه، پوست و میوه سپستان قابل ‌مصرف است و می ‌توان به صورت دم ‌کرده و جوشانده آن را استفاده کرد.

  • برای تهیه جوشانده این گیاه باید چند عدد برگ آن را همراه با آب روی حرارت قرار دهید و اجازه دهید بجوشد و غلیظ شود سپس آن را صاف کرده و میل کنید. (البته این شیوه در ایران چندان مرسوم نیست و بیشتر در هند مورد استفاده قرار می‌ گیرد.)

  • برای تهیه دم ‌کرده سپستان می ‌توانید 5 تا 30 عدد از میوه این گیاه را مانند چای دم ‌کرده و به صورت گرم میل کنید.

سپستان

لطفا امتیاز خود را ثبت کنید
1 5
  ارسال به دوستان:

نظرات و دیدگاه های کاربران
سوال یا دیدگاه شما
اختیاری
اختیاری (نمایش داده نخواهد شد)
ضروری
آخرین بازدید های شما